خليفه دوم منسوب است . يكى از اين دو مسجد دو ستون از چوب آبنوس دارد كه برخى بناى آن را به هارون الرشيد نسبت مىدهند . بيشتر مردم اين شهر كوچك و اطراف آن ، از سادات علوى حسنى و حسينى و جعفرى هستند . . . در بيرون شهر كاريزهايى است كهن كه وضع آنها دلالت بر قدمتشان دارد . گويند اين قسمتهاى ( كهن ) متعلق به ايرانيها بوده است كه در آنجا چاههايى در دل صخره‌ها كنده بودند . . . كه شمار آنها بيش از سيصد و شصت حلقه چاه بوده است . . . بيشتر مردم اين ( شهر ) و اطراف آن از فرقه‌ها و گروههايى هستند كه . . . بر مذاهب و آيينهاى مختلفند . . . بر حرمين شريف مكثر بن عيسى ، از فرزندان حسن بن على ( ع ) ، حكومت مىكند ، كه مرد خطاكارى است و به نظر مىرسد كه از جنس تبار بزرگوار خود نباشد . « 1 » حديبيّه محلى است كه قسمتى از آن در حل و قسمت ديگرش در حرم قرار دارد و همانجايى است كه كفار قريش راه را بر رسول خدا ( ص ) بستند . . . از حديبيه تا مسجد الحرام يك روز بيشتر راه است . « 2 » به نوشتهء مسعودى ، پيامبر ( ص ) در ذيقعده سال ششم هجرت با هزار و ششصد نفر به قصد حج به حديبيّه آمد . . . مشركان مانع ورود او به مكه شدند . حضرتش در حديبيّه كه در نه ميلى مكه و بر كنار حرم قرار داشت اقامت كرد . بيعت رضوان نيز در همين سفر بسته شد . « 3 » ياقوت مىنويسد : حديبيه آبادىاى ميانه است و بزرگ نيست و به نام چاهى كه آنجاست ( بئر على ) و نزديك مسجد شجره واقع شده ، خوانده مىشود . در اينجا بود كه با رسول خدا ( ص ) بيعت كردند . « 4 » ابو الفداء مىگويد : حديبيه موضعى است كه قسمتى از آن در حل و قسمت ديگرش در حرم است و همانجايى است كه مشركان راه را بر رسول خدا ( ص ) گرفتند و او را از زيارت خانه خدا بازداشتند . « 5 » به نوشتهء حمد الله ، حديبيه مقابل حرم قرار دارد . « 6 »

--> ( 1 ) . رحله ابن جبير ؛ ص 111 - 115 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 20 و صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 30 . ( 3 ) . التنبيه و الاشراف ؛ ص 255 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 222 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 112 . ( 6 ) . نزهة القلوب ؛ ص 8 .